ໃນການຄາດຄະເນດ້ານເສດຖະກິດທີ່ຍົກອອກມາໃນທ້າຍປີ 2025, ຫຼາຍອົງການຈັດຕັ້ງເສດຖະກິດ - ການເງິນ ໄດ້ຄາດຄະເນວ່າ ເສດຖະກິດທົ່ວໂລກປີ 2026 ຈະເຕີບໂຕຊ້າກວ່າປີ 2025 ຍ້ອນມີຫຼາຍປັດໄຈຜິດປົກກະຕິ, ແຕ່ກໍມີຄວາມສາມາດບຸກທະລຸຍ້ອນເຕັກໂນໂລຢີ.
    |
 |
|
ທ່ານປະທານາທິບໍດີ ຢູແກຼນ, Volodymyr Zelensky. ພາບ: REUTERS/Stephanie Lecocq |
ຄວາມເຄັ່ງຕຶງດ້ານພູມສາດການເມືອງ
ວັນທີ 23 ທັນວາ, ທ່ານ Volodymyr Zelensky ປະທານາທິບໍດີ ຢູແກຼນ ໄດ້ປະກາດແຜນການສັນຕິພາບ 20 ຂໍ້ ເຊິ່ງ ຢູແກຼນ, ອາເມລິກາ ພ້ອມດ້ວຍປະເທດ ເອີຣົບ ຈຳນວນໜຶ່ງໄດ້ເຈລະຈາໃນຫຼາຍອາທິດຜ່ານມາ ເພື່ອແນໃສ່ຢຸດຕິການປະທະກັນລະຫວ່າງ ລັດເຊຍ - ຢູແກຼນ. ຊາຕະກຳຂອງແຜນການສະບັບດັ່ງກ່າວ, ພ້ອມກັບການຜັນຂະຫຍາຍໄລຍະທີ 2 ຂອງແຜນການສັນຕິພາບຢູ່ເຂດ ກາຊາ ແລະ ການຜັນແປຕໍ່ໄປຂອງຄວາມເຄັ່ງຕຶງລະຫວ່າງ ອາເມລິກາ - ເວເນຊູເອລາ… ຈະແມ່ນປັດໄຈສຳຄັນກຳນົດວ່າ ຄວາມເຄັ່ງຕຶງດ້ານພູມສາດການເມືອງຈະສືບຕໍ່ແມ່ນປັດໄຈຕົ້ນຕໍຄອບງຳສະພາບການເມືອງ - ເສດຖະກິດໂລກໃນປີ 2026 ຫຼືບໍ? ໃນບົດສະຫຼຸບຕີລາຄາປີ 2026, ທີ່ໄດ້ປະກາດເມື່ອກາງເດືອນ ທັນວາ ຜ່ານມາ, ບັນດານັກຊ່ຽວຊານສະຖາບັນຄົ້ນຄວ້າ ລາຊະອານາຈັກ ອັງກິດ ກ່ຽວກັບບັນດາບັນຫາສາກົນ (Chatham House), ຖືວ່າ ຄວາມໝັ້ນຄົງທົ່ວໂລກ ຈະສືບຕໍ່ຖືກຄວາມກົດດັນຫຼາຍຢ່າງຍ້ອນການປະທະກັນທີ່ແກ່ຍາວຢູ່ບາງພາກພື້ນ. ທ່ານ Neil Melvin ຜູ້ອຳນວຍການພາກສ່ວນຄວາມໝັ້ນຄົງສາກົນຂອງວິທະຍາຄານບັນດາເຫຼົ່າທັບເອກະພາບ ລາຊະອານາຈັກອັງກິດ (RUSI) ກໍໃຫ້ຂໍ້ສັງເກດວ່າ ການຂາດສະຖຽນລະພາບດ້ານພູມສາດການເມືອງທົ່ວໂລກຍັງຄົງແມ່ນຈຸດເດັ່ນຂອງປີ 2026, ຊ້ຳບໍ່ໜຳແມ່ນອາດຈະອັນຕະລາຍກວ່າ ເມື່ອບັນດາການປະທະກັນບໍ່ໄດ້ຮັບການຄວບຄຸມເປັນຢ່າງດີ ແລະ ຍູ້ບັນດາປະເທດມະຫາອຳນາດຕົກເຂົ້າສູ່ທ່າສູ້ຢັນກັນ.
“ສິ່ງທີ່ພວກເຮົາພວມເຫັນປະຈັກຕາໃນປັດຈຸບັນ ແມ່ນທ່າອ່ຽງເປັນໜ້າວິຕົກກັງວົນທີ່ສຸດ, ນັ້ນແມ່ນບັນດາການຜັນແປທີ່ພວມຍູ້ບັນດາປະເທດມະຫາອຳນາດຕົກເຂົ້າສູ່ການສູ້ຢັນກັນໂດຍກົງຫຼາຍກວ່າ”.
ຄວາມຂາດສະຖຽນລະພາບດ້ານພູມສາດການເມືອງນີ້ໄດ້ປະກົດຂຶ້ນຫຼາຍໃນການຄາດຄະເນກ່ຽວກັບການເຕີບໂຕເສດຖະກິດທົ່ວໂລກຂອງບັນດາອົງການຈັດຕັ້ງສາກົນ. ໃນບົດລາຍງານສັງລວມກ່ຽວກັບເສດຖະກິດໂລກ ທີ່ປະກາດໃນວັນທີ 2 ທັນວາ, ອົງການຮ່ວມມື ແລະ ພັດທະນາເສດຖະກິດ (OECD) ຄາດຄະເນວ່າ ເສດຖະກິດໂລກໃນປີ 2026 ມີລະດັບເຕີບໂຕປະມານ 2,9%, ຕ່ຳກວ່າເມື່ອທຽບໃສ່ປີ 2025 (ປະມານ 3,2%), ເຖິງວ່າ ອາດສາມາດບັນລຸລະດັບເຕີບໂຕປະມານ 3,1% ໃນປີ 2027. ບັນດາຄວາມສ່ຽງລວມທີ່ຖືກຍົກອອກມາໃນບົດລາຍງານເຫຼົ່ານັ້ນ ລວມມີ: ພາສີອາກອນຈະສືບຕໍ່ສົ່ງຜົນກະທົບເຖິງການຄ້າທົ່ວໂລກ ແລະການເຕີບໂຕຢູ່ບາງພື້ນຖານເສດຖະກິດໃຫຍ່ທີ່ເອື່ອຍອີງເຂົ້າໃນການສົ່ງອອກເປັນສ່ວນໃຫຍ່; ພ້ອມກັນນັ້ນ ການຂາດສະຖຽນລະພາບດ້ານພູມສາດການເມືອງໄດ້ສ້າງສິ່ງຜິດປົກກະຕິ, ຄາດຄະເນລ່ວງໜ້າໄດ້ຍາກ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ບໍ່ແມ່ນວ່າການຄາດຄະເນທັງໝົດລ້ວນແຕ່ບໍ່ເປັນໜ້າປະເອີບໃຈ. ການພັດທະນາຢ່າງແຮງຂອງເຕັກໂນໂລຢີ, ພິເສດແມ່ນປັນຍາປະດິດ (AI), ອາດຈະແມ່ນປັດໄຈພາໃຫ້ສະພາບການໂລກປ່ຽນແປງ. ທ່ານ Pierre-Olivier Gourinchas, ຫົວໜ້າພະແນກຄົ້ນຄວ້າຂອງ IMF, ໃຫ້ຂໍ້ສັງເກດວ່າ:
“ການຜັນແປສຳຄັນຈຳນວນໜຶ່ງອາດຈະເຮັດໃຫ້ສະພາບການເສດຖະກິດມີການປ່ຽນແປງຢ່າງວ່ອງໄວ. ທຳອິດ ແລະ ສຳຄັນທີ່ສຸດແມ່ນເລື່ອງແກ້ໄຂຄວາມບໍ່ແນ່ນອນກ່ຽວກັບນະໂຍບາຍດ້ວຍບັນດາຂໍ້ຕົກລົງດ້ານການຄ້າສອງຝ່າຍ ແລະຫຼາຍຝ່າຍ, ພ້ອມກັບການຫຼຸດຜ່ອນພາສີອາກອນ ສາມາດຊ່ວຍຊຸກຍູ້ການເຕີບໂຕໃນໄລຍະສັ້ນ. ຖັດມາ, AI ມີຄວາມສາມາດບົ່ມຊ້ອນເພີ່ມການຜະລິດຂຶ້ນ. ຫຼາຍຄົນໄດ້ນຳໃຊ້ AI ແລະສາມາດຢັ້ງຢືນຜົນປະໂຫຍດເຊິ່ງ AI ໄດ້ນຳມາໃຫ້”.
ຄຳຖາມກ່ຽວກັບ AI
|
|
 |
|
ທ່ານ Pierre-Olivier Gourinchas, ຜູ້ອໍານວຍການໜ່ວຍງານຄົ້ນຄວ້າຂອງ IMF. ພາບ: IMF/REUTERS |
ເຕັກໂນໂລຢີ AI ພວມແມ່ນຄວາມຫວັງໃຫຍ່ໃຫ້ແກ່ການເຕີບໂຕເສດຖະກິດຂອງແຕ່ລະປະເທດ ກໍຄືຊຸກຍູ້ກະແສການຄ້າທົ່ວໂລກ. ແຕ່ກໍມີຫຼາຍຄົນເລີ່ມຕັ້ງຄຳຖາມກ່ຽວກັບເຕັກໂນໂລຢີ AI, ບໍ່ພຽງແຕ່ການພັດທະນາ AI ຕາມທິດໃດ ແລະ ການບໍລິຫານ AI ທົ່ວໂລກຄືແນວໃດເທົ່ານັ້ນ ຫາກຍັງຜົນປະໂຫຍດທາງດ້ານເສດຖະກິດ ເຊິ່ງ AI ນຳມາໃຫ້ອີກດ້ວຍ. ຕາມນັກຊ່ຽວຊານ Carl-Benedikt Frey, ຮອງສາດສະດາຈານກ່ຽວກັບ AI ຢູ່ສະຖາບັນ Internet Oxford ຂອງ ອັງກິດ ແລ້ວ, ປັດຈຸບັນ ເລື່ອງໝູນໃຊ້ AI ດັ່ງກ່າວພວມຢຸດໄວ້, ຊ້ຳບໍ່ໜຳແມ່ນຫຼຸດລົງອີກ. ດັ່ງນັ້ນ, ຄຳຖາມຂອງປີ 2026 ແມ່ນ ທ່າອ່ຽງນີ້ຈະສືບຕໍ່ ຫຼື ການນຳໃຊ້ AI ຈະເພີ່ມຂຶ້ນຫຼືບໍ? ແລະ ຄຳຖາມທີ 2 ແມ່ນ ບັນດາກຸ່ມບໍລິສັດລົງທຶນເຂົ້າ AI ຈະສາມາດຫາຜົນກຳໄລໄດ້ຫຼືບໍ?
“AI ແມ່ນເຕັກໂນໂລຢີທີ່ສຸດຍອດ (ຄືໃນຂະແໜງການບິນ) ແຕ່ ກໍແມ່ນຂະແໜງອຸດສາຫະກຳທີ່ບໍ່ມີຜົນກຳໄລ ຍ້ອນມີການແກ້ງແຍ້ງຢ່າງຂ້ຽວຂາດ. ປັດຈຸບັນ, ມີການແກ້ງແຍ້ງຢ່າງຂ້ຽວຂາດ, ພິເສດແມ່ນຈາກບັນດາຮູບແບບລະຫັດແຫຼ່ງຂໍ້ມູນເປີດ ພວມໄດ້ຮັບການພັດທະນາຢູ່ ຈີນ ຈະເຮັດໃຫ້ຜົນກຳໄລຫຼຸດລົງ. ດັ່ງນັ້ນ, ຄຳຖາມທີ່ວ່າ ປີ 2026 ຈະແມ່ນປີທີ່ AI “ແຕກສະຫຼາຍ” ກ່ຽວກັບດ້ານການເງິນຫຼືບໍ ແລະ ສິ່ງໃດຈະເກີດຂຶ້ນສຳລັບເຕັກໂນໂລຢີນີ້ ຖ້າຫາກມັນຖືກແຕກສະຫຼາຍ?”
|
|
 |
|
ໂລໂກ OpenAI. ພາບ: REUTERS/Dado Ruvic |
ວິກິດການດິນຟ້າອາກາດແມ່ນໜຶ່ງໃນບັນດາປັດໄຈໃຫຍ່ອື່ນທີ່ອາດຈະກຳນົດສະພາບການໂລກໃນປີນີ້. ໃນປີ 2025, ຜົນເສຍຫາຍທາງດ້ານເສດຖະກິດທົ່ວໂລກຍ້ອນບັນດາປະກົດການດິນຟ້າອາກາດຮ້າຍແຮງເກີດຂຶ້ນ ໄດ້ຂຶ້ນເຖິງປະມານ 135 ຕື້ USD, ຍັງບໍ່ທັນນັບເຖິງການເສຍຫາຍກ່ຽວກັບຊີວິດອິນຊີ. ທ່ານນາງ Ana Yang, ຜູ້ອຳນວຍການຂອງສູນສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ສັງຄົມ ຂຶ້ນກັບ Chatham House, ໃຫ້ຂໍ້ສັງເກດວ່າ ຈຸດສຸມຂອງນະໂຍບາຍດິນຟ້າອາກາດທົ່ວໂລກຈະມີການຫັນປ່ຽນຈາກການຫຼຸດຜ່ອນການປ່ອຍອາຍພິດໄປສູ່ການຮັບມື. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ທ່ານນາງ Emily Theokritoff, ນັກຄົ້ນຄວ້າກ່ຽວກັບຜົນເສຍຫາຍຈາກດິນຟ້າອາກາດຢູ່ສະຖາບັນ Grantham ກ່ຽວກັບການປ່ຽນແປງຂອງດິນຟ້າອາກາດ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ (ອັງກິດ) ຖືວ່າ ໃນໄລຍະຍາວກ່ຽວກັບກົກເຄົ້າຂອງບັນຫາແມ່ນຕ້ອງຫຼຸດຜ່ອນການປ່ອຍອາຍພິດ.
“ສິ່ງຈຳເປັນແມ່ນຕ້ອງຫຼຸດຜ່ອນການປ່ອຍອາຍພິດເພື່ອຮັບປະກັນວ່າ ບັນດາເຫດການ (ດິນຟ້າອາກາດ) ຈະບໍ່ຮ້າຍແຮງກວ່າ, ເພາະວ່າ ການປັບຕົວກໍມີຂໍ້ຈຳກັດຢູ່. ຜ່ານຫຼາຍເຫດການພວກເຮົາສາມາດເຫັນໄດ້ວ່າ ເຖິງວ່າຈະກະກຽມລະອຽດແນວໃດ ກໍຍາກທີ່ຈະຫຼີກລ້ຽງບັນດາຜົນກະທົບທີ່ຫຍໍ້ທໍ້ໄດ້”.
|
|
 |
|
ທ່ານນາງ Emily Theokritoff, ນັກຄົ້ນຄວ້າກ່ຽວກັບຜົນເສຍຫາຍຈາກດິນຟ້າອາກາດຢູ່ສະຖາບັນ Grantham ກ່ຽວກັບການປ່ຽນແປງຂອງດິນຟ້າອາກາດ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ (ອັງກິດ). ພາບ: REUTERS |
ວົງການນັກສັງເກດການຕີລາຄາວ່າບັນດາທ່າອ່ຽງຕົ້ນຕໍຂອງປີ 2025 ຈະສືບຕໍ່ຄອບງຳປີ 2026. ໝາກຜົນຈະແຕກຕ່າງຄືແນວໃດ ແມ່ນຂຶ້ນກັບຄວາມສາມາດດັດປັບນະໂຍບາຍຂອງແຕ່ລະປະເທດ ແລະການປ່ຽນແປງໃໝ່ຂອງລະບົບຫຼາຍຝ່າຍ, ທີ່ເຄີຍປະເຊີນໜ້າກັບຄວາມຫຍຸ້ງຍາກໃນປີ 2025 ແຕ່ກໍໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນກຳລັງຕ້ານທານທີ່ດີພໍສົມຄວນ.
ແຫຼ່ງຄັດຈາກ vovworld.vn