ສະຫາຍ ກ່ຽວເຊີນແດນ ເກີດປີ 1930 ຢູ່ຮວ່າຊວນ, ເກິ໋ມເລະ, ດ່ານັ້ງ. ສະຫາຍໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມກອງປ້ອງກັນຕົວສູ້ຮົບຢູ່ຮວ່າຊວນເມື່ອອາຍຸ 16 ປີ. ເມື່ອ H.29 ໄດ້ຮັບການສ້າງຕັ້ງ, ສະຫາຍແມ່ນໜຶ່ງໃນບັນດາສະມາຊິກຫຼັກແຫຼ່ງ, ກຽມພ້ອມຮັບໜ້າທີ່ ເຊິ່ງຂັ້ນເທິງມອບໝາຍໃຫ້ດ້ວຍຈິດໃຈພິລະອາດຫານ ແລະເຈດຈໍານົງທີ່ກ້າແກ່ນ, ອົງອາດກ້າຫານ. ທ່ານ ຮວິ່ງງອັກເຈົາ, ອະດີດຫົວໜ້າໜ່ວຍທະຫານພິເສດໃນມື້ນັ້ນໄດ້ຫວນຄືນບັ້ນບຸກໂຈມຕີທໍາອິດທີ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ມີສຽງດັງກ້ອງໄປທົ່ວກົມກອງ “ກາງຄືນວັນທີ 25 ເມສາ 1954, ຄະນະບັນຊາການກອງຮ້ອຍໄດ້ມອບໜ້າທີ່ໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ບັນຊາໜ່ວຍທະຫານພິເສດ, ລວມມີ: ສະຫາຍ ກ່ຽວເຊີນແດນ, ຕ້າບ໊ານ ໄດ້ນໍາໃຊ້ທາດລະເບີດກ້ອນໜັກ 60 ກິໂລກຼາມ, ຈູດໄຟດ້ວຍແກັບແຕກ, ມ້າງເພທໍາລາຍຂົວ De Lattre (ປະຈຸບັນແມ່ນຂົວ ເຈິ່ນທິຫຼີ) ຂ້າມແມ່ນໍ້າຮ່ານ.

leftcenterrightdel
ໜ່ວຍທະຫານພິເສດເຂົ້າຮ່ວມບັ້ນກອບກູ້ເອົາຊີວິດສະເດັດເຈົ້າສຸພານຸວົງ ປີ 1960. ສະຫາຍ ກ່ຽວເຊີນແດນ ນັ່ງຢູ່ອັນດັບທີ 1 ນັບແຕ່ຂວາຫາຊ້າຍ, ຮູບຖ່າຍເມື່ອປີ 1963. ພາບເອກະສານ.

ພາຍຫຼັງເຂົ້າເຖິງເປົ້າໝາຍໄດ້ແລ້ວ, ໜ່ວຍທະຫານພິເສດໄດ້ຖອນກຳລັງກັບຄືນເມືອ, ແຕ່ດິນລະເບີດນັ້ນບໍ່ແຕກຍ້ອນສາຍນຳສົ່ງໄຟຟ້າເພ,  ສະນັ້ນສະຫາຍ ກ່ຽວເຊີນແດນ ຈຶ່ງໄດ້ແລ່ນເຂົ້າໄປສໍາຜັດກັບດິນລະເບີດນັ້ນໃນທັນທີ. ດ້ວຍຈິດໃຈຕໍ່ສູ້ເສຍສະຫຼະຊີວິດ, ສະຫາຍໄດ້ໂດດລົງແມ່ນໍ້າ, ຈູດໄຟດ້ວຍແກັບລະເບີດ ແລະລອຍນໍ້າກັບຄືນໄປບ່ອນເຕົ້າໂຮມ. ດິນລະເບີດແຕກໄດ້ເຮັດໃຫ້ຂົວ De Lattre ພັງທະລາຍ, ກໍ່ຄວາມວຸ້ນວາຍໃຫ້ແກ່ພວກຝະລັ່ງ ແລະລູກແຫຼ້ງຕີນມືຢູ່ດ່ານັ້ງ, ສ້າງເງື່ອນໄຂສະດວກໃຫ້ບັນດາກົມກອງຂອງເຮົາບຸກໂຈມຕີກວາດລ້າງ 5 ຈຸດທີ່ຕັ້ງຢູ່ທິດຕາເວັນອອກຂອງດ່ານັ້ງ”.

ກ້າວເຂົ້າປີ 1960, ສະຫາຍ ກ່ຽວເຊີນແດນ ບໍ່ໄດ້ຕ້ອນຮັບບຸນເຕັດພ້ອມກັບເມຍໜຸ່ມຢູ່ບ້ານເກີດເມືອງນອນ, ເພາະວ່າລາວໄດ້ຮັບຄໍາສັ່ງໃຫ້ໄປເຮັດໜ້າທີ່ສາກົນຢູ່ປະເທດເພື່ອນມິດລາວ. ເມື່ອຍັງມີສຸຂະພາບແຂງແຮງ, ວ່ອງໄວຄ່ອງແຄ້ວຢູ່ນັ້ນທ່ານນາງ ຟ້າມທິລາກ, ເມຍຂອງສະຫາຍ ກ່ຽວເຊີນແດນ ມັກນ້ອຍໃຈວ່າ: “ອ້າຍເຊີນແດນ ມັກສູ້ຮົບສະນັ້ນ ຈຶ່ງໄປຕະຫຼອດ. ປີນັ້ນ, ຄິດວ່າຜົວເມຍຈະໄດ້ຕ້ອນຮັບບຸນປີໃໝ່ປະຈໍາຊາດຄັ້ງທໍາອິດນຳກັນ, ແຕ່ວ່າຫາກໍ່ຜ່ານປີໃໝ່ສາກົນໄດ້ສອງສາມວັນເທົ່ານັ້ນ, ອ້າຍພັດໄດ້ຮັບຄໍາສັ່ງໃຫ້ໄປຮັບໜ້າທີ່ໃໝ່. ເມື່ອອໍາລາ, ອ້າຍພຽງແຕ່ເວົ້າວ່າໄປເຮັດວຽກ. ພາຍຫຼັງນັ້ນຜ່ານຄໍາເລົ່າຂອງເພື່ອນຮ່ວມກອງ, ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ຮູ້ວ່າອ້າຍເຊີນແດນ ໄປປະເຊີນໜ້າກັບສິ່ງອັນຕະລາຍຫຼາຍຢ່າງຢູ່ລາວ”.

ການໄປປະຕິບັດງານພິເສດນັ້ນແກ່ຍາວແຕ່ເດືອນມັງກອນ ຫາ ເດືອນຕຸລາ 1960 ແລະທະຫານພິເສດ ກ່ຽວເຊີນແດນ ໄດ້ປະຕິບັດສໍາເລັດໜ້າທີ່ຂອງຕົນຢູ່ປະເທດເພື່ອນມິດລາວເປັນຢ່າງດີທີ່ສຸດ. ພິເສດແມ່ນເຂົ້າຮ່ວມໜ່ວຍທະຫານພິເສດລວມມີ 5 ສະຫາຍປະຕິບັດໜ້າທີ່ກອບກູ້ເອົາຊີວິດສະເດັດເຈົ້າສຸພານຸວົງ ແລະພະນັກງານຂັ້ນສູງຂອງພັກ, ລັດ ແລະກອງທັບປະເທດລາວ 16 ຄົນ, ຖືກພວກຂວາຈັດປະຕິການຈັບເຂົ້າຄຸກພິເສດຢູ່ຄ້າຍໂພນເຄັງ (ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ). ສະຫາຍ ຫງວຽນໂງນ, ຜູ້ບັນຊາການໜ່ວຍທະຫານພິເສດ ໄດ້ເລົ່າຄືນສູ່ຟັງວ່າ: “ໜ້າທີ່ໃນຕໍ່ໜ້າຂອງໜ່ວຍທະຫານພິເສດແມ່ນດໍາເນີນການສຳຫຼວດພື້ນທີ່ຕົວຈິງ, ບຸກເຂົ້າຊອກຮູ້ວິທີຈັດວາງສະຖານທີ່ກັກຂັງບັນດາສະຫາຍເພື່ອນມິດ. ສະເດັດເຈົ້າສຸພານຸວົງ ຖືກກັກຂັງໄວ້ໃນເຮືອນຫຼັງທີ່ຕັ້ງຢູ່ໂດດດ່ຽວ. ຂ້າພະເຈົ້າ ແລະສະຫາຍ ກ່ຽວເຊີນແດນ ໄດ້ບຸກເຂົ້າເພື່ອພົບປະກັບສະເດັດເຈົ້າສຸພານຸວົງ ໂດຍກົງ. ເທື່ອທໍາອິດທີ່ບຸກເຂົ້າໄປນັ້ນ, ຍ້ອນເວລາມີໜ້ອຍ, ຈຶ່ງພຽງແຕ່ໄດ້ແນະນໍາໜ້າທີ່ ແລະສະເໜີຕໍ່ສະເດັດເຈົ້າສຸພານຸວົງກະກຽມ ເພື່ອໃຫ້ພວກຂ້າພະເຈົ້ານຳອອກມາຖານທີ່ໝັ້ນການປະຕິວັດ. ມາຮອດເທື່ອທີສອງ, ສະເດັດເຈົ້າສຸພານຸວົງ ຈຶ່ງເຊື່ອໝັ້ນພວກຂ້າພະເຈົ້າ ແລະກຽມພ້ອມເຄື່ອນຍ້າຍ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍ່ຕາມຫຼັງຈາກນັ້ນ, ພວກເຮົາໄດ້ຮັບຄໍາສັ່ງບໍ່ໃຫ້ນຳຕົວສະເດັດເຈົ້າສຸພານຸວົງ ແລະບັນດາພະນັກງານອອກມານອກໂດຍກົງ ເຊິ່ງຝຶກແອບໃຫ້ເພື່ອນມິດລາວ 1 ໝູ່ທະຫານພິເສດເພື່ອປະຕິບັດໜ້າທີ່ນີ້. ກາງຄືນວັນທີ 23, ຂ້ອນແຈ້ງວັນທີ 24 ພຶດສະພາ 1960, ໃນເວລາທີ່ກໍາລັງບຸກເຂົ້າໄປໃນຄຸກພາຍໃຕ້ການໜູນຊ່ວຍຂອງໜ່ວຍສືບຂ່າວກອບກູ້ສະເດັດເຈົ້າສຸພານຸວົງ ແລະພະນັກງານຂັ້ນສູງຂອງປະເທດເພື່ອນມິດລາວ 16 ຄົນອອກມານອກໄດ້ແລ້ວ, ໜ່ວຍທະຫານພິເສດຢູ່ທາງນອກໄດ້ສ້າງກົນລວງດຶງດູດກໍາລັງຂອງສັດຕູ. ເມື່ອສັດຕູພົບເຫັນນັ້ນກໍ່ແມ່ນຍາມທີ່ຄະນະພະນັກງານລາວ ໄດ້ພົ້ນອອກໄປຈາກຄຸກໄດ້ຢ່າງປອດໄພແລ້ວ”.

ກັບເມືອປະເທດສືບຕໍ່ສູ້ຮົບ, ສະຫາຍ ກ່ຽວເຊີນແດນ ໄດ້ສືບຕໍ່ສ້າງວິລະກໍາຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ. ວັນທີ 8 ພະຈິກ 1964, ສະຫາຍ ກ່ຽວເຊີນແດນ ຮອງຫົວໜ້າກອງຮ້ອຍໄດ້ບັນຊາ ໜ່ວຍທະຫານພິເສດດັກຕີດັບສູນກອງຮ້ອຍທະຫານພິເສດຂອງທະຫານຫຸ່ນຢູ່ຈອມພູຈອບຈ່າຍ (ເມືອງຕຽນເຟືອກ, ແຂວງກວ໋າງນາມ). ບັ້ນຕໍ່ສູ້ດໍາເນີນໄປຢ່າງດຸເດືອດ, ສະຫາຍ ກ່ຽວເຊີນແດນ ນໍາໜ້າກຳລັງຕະລຸມບອນບຸກເຂົ້າກາງສະໜົມຮົບ, ດັບສູນເຮືອນຮັງຂອງສັດຕູ, ສ້າງເງື່ອນໄຂໃຫ້ບັນດາກຳລັງປີກຂອງພວກເຮົາ ບຸກໂຈມຕີເປັນເຈົ້າສະໜາມຮົບ, ຈັບຊະເລີຍເສິກ, ຢຶດອາວຸດ. ຍ້ອນລູກປືນຂອງສັດຕູໃນຂະນະທີ່ປະຕິບັດໜ້າທີ່, ຮອງຫົວໜ້າກອງຮ້ອຍ ກ່ຽວເຊີນແດນ ໄດ້ເສຍສະຫຼະຊີວິດຢ່າງພິລະອາດຫານ.

ຮັບຮູ້ບັນດາຜົນງານດີເດັ່ນໃນການຕໍ່ສູ້ຕ້ານອາເມລິກາ, ກູ້ຊາດຂອງນັກຮົບທີ່ເສຍສະຫຼະຊີວິດເພື່ອຊາດ ກ່ຽວເຊີນແດນ, ວັນທີ 9 ຕຸລາ 2014, ປະທານປະເທດໄດ້ເຊັນຂໍ້ຕົກລົງເລກທີ 2557/QĐ-CTN ມອບນາມມະຍົດວິລະຊົນກໍາລັງປະກອບອາວຸດໃຫ້ສະຫາຍ ກ່ຽວເຊີນແດນ.

ໂດຍ: ທະນາພອນ